EYT’nin ardından gözler bu kez 2000 sonrası sigorta girişi olanlara çevrildi. 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan milyonlarca çalışan, EYT düzenlemesinin dışında kaldığı için uzun süredir beklenti içinde. Şimdi ise 2000 ile 2008 yılları arasında SGK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında işe başlayanları ilgilendiren kademeli emeklilik modeli yeniden gündeme geliyor.

Bakanlık tarafında resmi çalışma var mı?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı açıklamada kademeli emeklilik ve staj sigortası konusunda şu an için resmî bir çalışma bulunmadığını ifade etmişti. Buna rağmen siyasi kulislerde, bu başlığın ilerleyen dönemde Meclis gündemine taşınabileceği konuşuluyor.

Kademeli emeklilikte yeni sistem nasıl işleyecek?
Gündeme gelen modele göre, 2000-2008 yılları arasında sigorta başlangıcı bulunan kişiler için emeklilik şartlarının kademeli biçimde yeniden düzenlenmesi planlanıyor. Bu sistemin yasalaşması halinde kadınlarda emeklilik yaşının 58, erkeklerde ise 60 olması; prim gün şartının da 7000 gün seviyesinde şekillenmesi konuşuluyor.

Modelde işe giriş tarihi ilerledikçe yaş ve prim şartlarının da artması öngörülüyor. Örneğin 2000 yılında sigortalı olan kadınlarda emeklilik yaşı 43 ve prim şartı 6.325 gün olarak değerlendirilirken, 2008 girişlilerde bu rakamın 49 yaş ve 6.925 güne çıkması gündeme geliyor. Erkeklerde ise 2000 girişliler için 45 yaş ve 6.325 prim günü, 2008 girişliler için ise 51 yaş ve 6.925 prim günü gibi bir tablo dile getiriliyor.

Kimler bu modelden yararlanabilecek?
Yeni düzenlemenin SGK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında çalışan kadın ve erkekleri kapsaması bekleniyor. SSK’lı kadınlarda 20 yıl sigortalılık süresi ve 5000 ile 5975 arasında prim günü, erkeklerde ise 25 yıl sigortalılık ve benzer prim aralığı öne çıkan kriterler arasında yer alıyor.

Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tarafında ise kadınlar için 7200 gün, erkekler için 9000 gün prim şartı bulunduğu; ancak eşitleme yapılması halinde erkekler için bu sürenin de 7200 güne çekilebileceği konuşuluyor.

Yıpranma payı da erken emeklilikte etkili olabilir
Kademeli emeklilik dışında, yıpranma payı gibi uygulamalar da erken emeklilik imkanını genişleten unsurlar arasında gösteriliyor. Ağır ve riskli işlerde çalışanlar, her 360 günlük çalışmaya karşılık 60 ila 180 gün arasında ek süre kazanabiliyor. Bu uygulamanın yaklaşık 45 farklı meslek grubunu kapsadığı belirtiliyor. Özellikle maden çalışanları, sağlık personeli, basın mensupları, güvenlik görevlileri ve Türk Silahlı Kuvvetleri personeli için önemli avantajlar sağladığı ifade ediliyor.

Ne zaman yürürlüğe girebilir?
Kademeli emeklilik düzenlemesi henüz resmiyet kazanmış değil. Ancak olası bir torba yasa kapsamına alınması durumunda, 2025 yılı içinde yürürlüğe girebileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Ayrıca yeni pakette ev hanımlarına yönelik sosyal güvence ve emeklilik desteği gibi başlıkların da yer alabileceği konuşuluyor.

Uzmanlardan temkinli yaklaşım çağrısı
Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş da EYT sonrasında başlayan değişim sürecinin kademeli emeklilikle devam edebileceğini belirtirken, şu aşamada ortada kesinleşmiş bir yasa metni bulunmadığını vurguluyor. Bu nedenle beklentilerin dikkatli şekilde takip edilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Özetle, 2000-2008 arasında sigorta başlangıcı olan milyonlarca kişi için yeni bir umut doğmuş durumda. Yaş ve prim şartlarında esneme beklentisi artarken, yıpranma payı gibi uygulamalar da erken emeklilik imkanını daha geniş bir kesime yayabilir. Düzenlemenin Meclis’e gelmesi halinde, çok sayıda çalışanın emeklilik planı yeniden şekillenebilir.